نویسنده: نانسی هاپکینز (Nancy Hopkins)

وقتی لری سامرز (Larry Summers) رئیس دانشگاه هاروارد گفت دانشمندان زن مادر زادی استعداد کمتری نسبت به مرد ها دارند، نانسی هاپکینز استاد دانشگاه ام آی تی (موسسه فناوری ماساچوست) استعفا داد. ولی جوایز نوبل امسال باعث پیروزی نانسی هاپکینز بر سامرز شد.

این هفته، هفته ای ویژه برای زنان دانشمند و بد برای تئوری لری سامرز بود. لری سامرز در سال 2005 گفته بود زن ها در ریاضیات، علوم و مهندسی طبیعتا ضعیف تر از مرد ها مخصوصا در رده های بالا هستند. این هفته سه زن جایزه نوبل علوم را بردند. دو نفر در پزشکی و یکی در شیمی. این موفقیت زنان آتش به خرمن سوالی زد که سامرز مطرح کرد: آیا ممکن است زنان زیادی دانشمندانی بزرگ شوند؟

وقتی چهل سال پیش در رشته زیست شناسی از دانشگاه هاروارد فارغ التحصیل شدم، هم کلاسی های من می نشستند و بحث می کردند که آیا دختر ها ظرفیت دانشمند شدن را دارند یا نه. آیا یک زن می تواند جایزه نوبل زیست شناسی مولکولی را به دست آورد؟ مرد هایی که می شناختم تصور می کردند مغز زن ها ظرفیت انجام کار هایی را ندارد که به موفقیت بزرگی در علم منجر شود. این چیزی بود که من هم فکرش را می کردم. مطمئنا ماری کوری خیلی بزرگ بود ولی ماری کوری های کمی پیدا می شدند تا قبول کنیم که ماری کوری یک استثنا نبوده است.

در کل ما در دوران تاریک علم زنان سوال اشتباهی پرسیدیم. به جای اینکه بپرسیم "آیا مغز زن ها ضعیف تر است؟" باید می پرسیدیم که چرا زن های خیلی کمی در دانشگاه ها و آزمایشگاه های بزرگ به کار مشغول بودند تا از میان آن ها کسی جایزه نوبل را تصاحب کند.

در اواخر دهه 60 تقریبا هیچ زنی در دانشکده های دانشگاه هایی مثل ام آی تی (جایی که اکنون به عنوان استاد زیست شناسی مولکولی مشغول به کار هستم) یا هاروارد مشغول به کار نبود. با کار های مثبتی که ریچارد نیکسون در اوایل دهه 70 انجام داد، همه چیز عوض شد. وزیر کار نیکسون، جرج شولتز دانشگاه ها را برای دریافت کمک های دولتی مجبور به استخدام زنان کرد. جوایز نوبل این هفته هم نتایج نهایی آن قانون هستند. الیزابت بلکبرن (Elizabeth Blackburn) برنده جایزه نوبل پزشکی امسال، در سال 1978 به استخدام دانشکده برکلی درآمد و کارول گریدر (Carol Greider) دیگر برنده جایزه نوبل پزشکی شاگرد او بود. (نفر سوم آدا یونات (Ada Yonath) دانشمند زن اسرائیلی در رشته شیمی است)

حدودا ده سال پیش، تقریبا پنج درصد دانشکده های هاروارد و هشت درصد ام آی تی را زنان تشکیل می دادند، که در سایر دانشگاه های بزرگ هم درصد ها برابر بود. ولی همین میزان کم برای تولد زنان نوبلیست کافی بود. در واقع اگر تصور کنیم زنان دانشمند به میزان برابری نسبت به مردان جوایز نوبل را بردند، باز هم در چند سال گذشته در ام آی تی به اندازه کافی زن برای برنده شدن نوبل تربیت شده است.

در همان زمان زنان دانشگاه ام آی تی برای موسسه ملی علوم به اندازه مردان انتخاب می شوند و جوایز بسیار مهمی را هم می برند. برای مثال در چند روز گذشته دانشمند دانشگاه ام آی تی، جوان استابی (JoAnne Stubbe) مدال ملی علوم را از باراک اوباما، رئیس جمهور ایالات متحده، به خاطر ساخت دارویی ضد سرطان که اکنون در مراحل آزماشگاهی است دریافت کرد. علاوه بر این، این دانشمند به موفقیت های چشمگیر دیگری رسیده است.

هرگاه زنی برنده این چنین جوایزی می شود اشک شوق من جاری می شود. این اشک به خاطر مورد توجه قرار گرفتن بزرگانی است که سال ها برای برابری علمی زنان در علم جنگیده اند. البته از این هم ناراحت می شوم که به خاطر کنار گذاشته شدن نیمی از جمعیت دنیا، دستاورد های بزرگی نادیده گرفته شدند.

احساسات من رد پایی از جمله درونی "قبلا به تو گفته بودم" در خود دارد. شوکه آور است که چند سال پیش لری سامرز به خود اجازه داد که تصور کند کمی زنان در عرصه های بزرگ دانش به خاطر ضعف ژنتیکی آنهاست که در اعتراض به این عمل استعفا دادم.

شاید سال 2009 به عنوان نقطه عطفی در دانش زنان باشد. حداقل امسال خط بطلانی بر افکار قدیمی و غیر منطقی مبنی بر عدم علاقه یا ضعف ژنتیکی زنان برای دانش باشد.

- نانسی هاپکینز استاد زیست شناسی مولکولی دانشگاه ام آی تی و موسس انجمن جدید (the New Agenda) است.

منبع:             ?Do women have the brains to be great scientists

بیشتر بخوانید!

زنان با درصد بالای تستاسترون خطرپذیر تر هستند